بومي سازي جامعه شناسي از وظايف عالمان ديني است

آيت الله محمدتقي مصباح يزدي، در همايش‌ «جمهوري اسلامي ايران و ضرورت بومي‌سازي جامعه شناسي» كه با حضور اساتيد حوزه و دانشگاه، 23 خردادماه، در سالن همايش‌هاي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) قم برگزار شد، ‌گفت: بايد بر اساس اصول و مباني دين اسلام در علوم مختلف تحقيق كنيم.

رئيس مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني با بيان اين كه كشور ما با ديگر كشورها از نظر مباني اختلاف نظر دارد،‌ خاطر نشان كرد: ما وظيفه داريم در هر رشته كه وارد مي‌شويم براساس مباني و اعتقاداتي كه خود داريم به بررسي بنشيم.

عضو مجلس خبرگان رهبري در ادامه تصريح کرد: علوم اجتماعي نسبت به ساير علوم داراي برتري است، هر چند كه جهان به واسطه تسلط سياسي و اقتصادي غرب آن را نپذيرد.

وي خاستگاه علم جامعه شناسي را مغرب زمين خواند و افزود: جامعه شناسي خواه يا ناخواه تحت تأثير فرهنگ و ادبيات غرب تشكيل شده است و بيشتر سردمداران مكاتب جامعه شناسي متعلق به مغرب زمين هستند.

وي ادامه داد: اصطلاح بومي سازي با فرهنگ بيشتر از علوم تناسب دارد، گويي كه بخشي از شاخه هاي علم جامعه شناسي را نيز مباحث فرهنگي شامل مي‌شود.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم تأکيد کرد: اين وضع تا جايي كه مربوط به اصطلاح و ادبيات باشد، مشكلي ايجاد نمي‌كند؛ چون الفاظ ابزار هستند و در برخي از علوم از اصطلاحات غربي استفاده مي‌شود و اشكالي نيز ندارد، ‌اما اقتضاي فرهنگي اين است كه معادل سازي كنيم و از كلمات فارسي بهره ببريم.

آيت الله مصباح يزدي ابراز كرد: بحث ديگر جامعه شناسي مربوط به بينش ها، جهان بيني ها و نظريه‌هايي است كه به زيربناي جامعه شناسي برمي‌گردد و بيشتر با فرهنگ غربي سازگار و يا بر اساس آن پي‌ريزي شده است، ما وظيفه داريم براساس مباني ديني و اعتقادي خود آن را تعريف كنيم؛ گرچه با مباني و اعتقادات ديگران سازگار نباشد.

وي با بيان اين كه ما در توسعه علوم تنگ نظر نيستيم،‌ خاطر نشان كرد: بومي سازي جامعه شناسي از وظايف دانشمندان ديني است كه بايد به آن بپردازند.

عضو مجلس خبرگان بخش ديگر موضوع جامعه شناسي را روش‌هاي آن خواند و اظهار داشت: ما دانشمند مسلمان اگر بخواهيم در جامعه شناسي نظر دهيم، به خود حق مي دهيم از آيات قرآن و روايات استفاده نماييم در حالي كه ديگران تنها به تجربه‌هاي حسي اتكا كرده و برخي به مسائل عقلي نيز قائل هستند و اين نظريات ما با اعتقادات آن‌ها سازگاري ندارد؛ ولي اين روش مبناي ديني ما است كه بايد آن را بپذيريم.

استاد برجسته حوزه علميه قم با بيان اين كه تنها به اصطلاحات بومي سازي اكتفا كردن درست نيست، افزود: ما مسلمانان اختلاف مبنايي در متدلوژي با غرب داريم، براي اين كه علم مي‌تواند به تجارب حسي، يا به دلايل عقلي و يا بر اساس وحي نيز باشد كه در بحث وحي ما تأكيد و اعتقاد داريم.

آيت الله مصباح يزدي در پايان تأكيد كرد: ما براي هر علمي بايد متدلوژي خاص خود را در نظر بگيريم؛ هر چند كه براي غربي ها پذيرفته نيست، ولي براي ما كاري مطلوب است كه بفهميم اين نظريه با قرآن سازگار است يا نيست.